Etik değer sorunu sadece Türkiye'de değil tüm dünyada yaşanıyor, bu global bir sorun. Türkiye şu an bir değişim içerisinde olup, ekonomik, sosyal ve siyasi açıdan yeni bir döneme başlamak üzere. Biz de sadece etik değerler ve iş ahlakı konusunda günde 24 saat, yılda 365 gün çalışabilecek ve tek işi bu olacak bir sivil toplum örgütü olarak yola çıktık. Bu konuda Tükiye' nin önde gelen bazı şirketleri ve yine bazı sivil toplum örgütleri "kurucular" olarak harekete geçtiler. TEDMER'in ilk kurucularından olan 11 şirket, Merck Sharp & Dohme, Turkcell, Borusan Holding, Türk Henkel, Beko Ticaret, Ata Yatırım, Fako, Pfizer, Andersen, Karamancı Holding, Roche ve sivil toplum örgütlerinden, TÜSİAD, İstanbul Sanayi Odası İSO, TÜGİAD, GİYAD, TÜRMOB, YASED, İç Denetim Enstitüsü gibi kuruluşlar da bulunmakta. Bunlar sadece ilk girişime destek olan ve bu konuda harekete geçen öncü şirketler. Etik değerler konusuna bütün şirketler ilgi duyuyor, dolayısıyla biz bir başlangıç yapmak zorundaydık, başlangıcımızı da bu grupla birlikte gerçekleştirmiş olduk. Kuruluşumuzu takip eden dönem içerisinde yeni mütevelli heyet üyelerini, yeni şirketleri kendi bünyemiz içerisine almayı planlıyoruz.

TEDMER'in başarılı olabilmesi için, mesajımızı ve ne yapmak istediğimizi kamuoyuna doğru biçimde yansıtmamız gerekiyor. Bu konuda yapamayacağımız işler için söz vermememiz ve her zaman söz verdiğimizden daha iyisini yapmamız gerekiyor.

Etik dendiğinde sadece ahlak kavramı anlaşılmaması gerekiyor.
Ahlaklı mıyız, ahlaksız mıyız boyutundan ziyade bizim ilgilendiğimiz iş etiği. İş ahlakı ilkeleri veya iş yaparken etik değerler dediğimizde o işi yaparken toplumun ve iş dünyasının doğru bulduğu ve kabul edeceği yöntemlerle iş yapmaktan söz ediyoruz. Her sektörün kendine özgü iş yapma şekilleri ve yöntemleri vardır. Şirketler işlerini yaparken, bu işin en doğru nasıl yapılması gerektiği konusunda bir belirleme yapmaları gerekiyor. Sonrasında bütün sektörler hep birlikte el ele vererek bu en doğru uygulamaları ve iş davranış biçimlerini gerçekleştirmeleri gerekiyor.

TEDMER hiçbir zaman bir polis gibi görev yapmayacaktır.

TEDMER'in hiçbir zaman etik değerlere uymayanları ortaya çıkarıp, onları teşhir eden bir görevi olmayacaktır. Etik değerler ve iş ahlakına sahip çıkan şirketlerin olumlu olan taraflarını görüp, ortaya çıkarıp onları TEDMER olarak ödüllendirmeyi ve özendirmeyi amaçlıyoruz.

Dolayısıyla hep pozitif bakarak bize ihtiyacı olan kurumlara hizmet vermek istiyoruz. Kendimizi sadece Türkiye ile sınırlı tutmayıp uluslararası arenada da etik değerler ve iş ahlakı konusunda gelişmeleri takip ederek, şirketlerimizin Avrupa Birliği ve dünya normlarına uyması için neler yapması gerektiğini ortaya çıkartmak istiyoruz. Benzer yurtdışı kuruluşlarla işbirliği yapmayı, bu şekilde Türk iş dünyasını dünya standartlarına çıkartmayı, bu konuda görevler üstlenmeyi ve yenilikleri takip etmeyi hedefliyoruz. Şirketlerimizin yapması gereken değişiklikleri belirleyerek etik konusundaki uygulamaları yapabilmek amacıyla durum tesbiti, iş normlarının hazırlanması, organizasyon değişikliklerinin gerçekleştirilmesi, eğitim, ölçme ve değerlendirme gibi fonksiyonları ve etik konusunda her türlü bilimsel çalışmayı TEDMER olarak yapalım istiyoruz.

TEDMER olarak şu anda bazı güzel şeylerin tohumlarını atıyoruz.

TEDMER, "Daha İyi Bir Türkiye İçin" tüm sahalara tohum atmak istiyor.Tohumlarını attığımız şeyler elbette uzun yıllar sonra büyüyüp meyvalarını verecekler. Bu tohumları ne kadar çok geniş sahalara uygun şekilde atarsak ve onları da ne kadar güzel besler ve korursak gelecekte o kadar iyi ürünler elde edebileceğiz. Bu nedenle eğitimin önemine inanıyoruz. TEDMER'in başarılı olabilmesi amacıyla bir kaç alanda birden çalışmayı ve bir kaç alanda TEDMER ile işbirliği yapacak kurumsal ilişkileri oluşturmayı düşünüyoruz. Bunlar; üniversiteler, sivil toplum örgütleri, meslek kuruluşları, sektör kuruluşları, kamu otoriteleri, bakanlıklar, müsteşarlıklar ve bazı özel kurumlar olacaktır.

Toplumun etik kavramına yaklaşımı nasıl?

Toplum aslında mevcut etik değerler ve iş ahlakı uyumsuzlukları konusunda şikayetçi. Bu konudan şikayetçi olmayan kimse yok, herkes şikayetçi ve mevcut durumun değişmesi taraftarı. Ama gördüğümüz kadarıyla bunun değişmesi konusunda ümit sahibi olan kişi sayısı az. Sanki böyle gelmiş böyle gider gibi bir kabullenme söz konusu.

Bir inanç kırılması var...

O güveni yaratmak, böyle gelmemiş demek lazım. Böyle gelmemiş, biz bu hale getirmişiz. Bizler bu hale getirdik, o zaman bize düşen görev de toplumu bu durumdan çıkartmak. Bizim hedeflerimiz, etik değerleri toplumun her kesimine yayacak yöntemleri bulmak, geliştirmek ve koordinasyonunu yapmak.

Üniversitelerde, dünyada ilk defa uygulanacak olan "Etik Klubü" uygulaması başlatacağız. İlginç ama üniversitelerde satranç klubü var, fotoğrafçılık klubü var ama etik klubü yok. Etik anlayışı bilincinin de üniversitelerde oluşması için başlattığımız bu çalışma dünyada bir ilk. İlk uygulamamızı Boğaziçi Üniversitesi'nde başlatıyoruz ve Boğaziçi Üniversitesi'ni Yıldız Teknik Üniversitesi, ODTÜ ve Kültür Üniversitesi izleyecek. Sırada Koç Üniversitesi de var. Yavaş yavaş tüm üniversitelerde bu anlayışın yayılacağına inanıyoruz. Üniversitelere muhakkak "İş Etiği" dersleri konulmalı. Birçok üniversitemizde hala "İş Etiği" bir ders olarak okutulmuyor. TEDMER ayrıca üniversitelere etik dersleri konusunda içerik, kitap ve öğretmen sağlamak konusunda da yardımcı olacak.

Amerika'daki Etik Değerler Merkezi ile bir bağlantınız ya da ortak çalışmanız var mı?

Washington' daki Ethics Resource Center ile teknik bir işbirliği yapmak konusunda bir ön mutabakatımız var. Onlar Türkiye' deki proje çalışmalarımız sırasında kendi bilgi birikimlerini bizlerle paylaşacaklar. Biz kuruluş aşamasında onların tecrübelerini paylaşmıştık, kuruluş sonrası da yapılacak olan projelerde, proje içeriğine göre onlardan gelecek bilgi birikimlerini paylaşacağız.

İlk etapta bir durum değerlendirme fotoğrafı çekerek işe başlayacağız.

Ethics Resource Center, buradan bir üniversite ve araştırma şirketi ile müşterek bir çalışma başlatmayı planlıyoruz. Bu çalışma sonucunda, iş dünyasının etik kavramından neyi algıladığı, beklentileri, öncelikleri, sorunları ve uygulamaları ortaya çıkacak. Bundan sonra bu araştırmayı bir alışkanlık haline getirip 2 yılda bir yaparak, ilk göreve başladığımızda anlayışın ve mevcut durumun hangi noktada olduğu ve sonraki süreçte ne düzeye geldiğini ortaya koyacak bir karşılaştırma olanağına sahip olacağız.

Etik değerlerin ölçülebilir olması son derece zor olmalı...

Elbette çok zor. Bir şekilde artık küreselleşme dönemi başladı. Şirkerler bir çok ülkede faaliyette bulunmaya başladı. Bir çok Türk şirketimiz sadece Türkiye'de değil uluslararası alanda faaliyet göstermeye başlayınca şirket kültüründe yeni bir yönetişim anlayışı oluşması ihtiyacı ortaya çıktı. Bu anlayışta önemli yer tutan ilkelerden bir tanesi de etik değerler ve bu değerlere şirketlerin sahip çıkması. Türk şirketlerinin bundan sonra "dünya şirketleri gibi mi çalışacaklarına yoksa kendi sınırlarımız içerisinde kapalı kalan ancak kendi kendine yeten bir şirket mi olacaklarına" karar vermesi gerekiyor. Birçok Türk şirketi "biz bir dünya şirketi olacağız" kararını almış durumda. Türkiye'de kalite anlayışı gelişmeye ve ISO belgeleri alınmaya başlandı. Kalite konusunda ödül alan şirketlerimiz oldu. Şimdi bu kalite anlayışı da yeterli olmuyor. Bununla birlikte artık bu kavramları geliştirip "İyi Yönetişim" dediğimiz kurumsal kültürü şirketlere getirmek gerekiyor. Bu kurumsal kültürün içindeki ilkelerden en önemlisi, etik değerler ve iş ahlakı konusunda uluslararsı standarlara ulaşabilmektir. Başarılı olmak istiyorsanız etik değerlere sahip çıkmak, olmazsa olmaz özelliklerden bir tanesisidir. Böyle olunca bütün şirketler bu konuyu ister istemez gündemlerine almaya mecbur olacaklardır. Başarılı olmak için bu konuda şirket dışından destek sağlamak için TEDMER gibi kuruluşlara başvuracaklardır.

TEDMER'e bireysel ve kurumsal üyelik ne şekilde gerçekleşiyor?

TEDMER'in kuruluşu tescil edildikten sonra, bireyler ve kurumlar TEDMER bünyesi içinde çeşitli sıfatlarla sorumluluk alabilecekler. "Mütevelli Heyeti Üyeliği", "Etik Genel Kurul Üyeliği", "Yüksek Danışma Konseyi Üyeliği", "Sektör Etik Kurulları Üyeliği", "Meslek Etik Kurulları Üyeliği" ve "Etik Gönüllüsü" gibi sıfatlar ile TEDMER faliyetlerine katkıda bulunabilecekler. TEDMER organizasyon çatısı altında her çeşit kurumun ve her bireyin yer alabileceği ve "Daha İyi Bir Türkiye" yaratmak için katkıda bulunabileceği yapı düşünüldü.

bsenver@superonline.com 

insankaynaklari.com dan alınmıştır.

-GERİ-